Necrobotika — heyvan orqanları və süni materialların birləşməsindən ibarət robotlar yaradan mühəndislik sahəsidir. Məsələn, ölü hörümçəklərin ayaqları ilə mikrotutucular və ölü tarakanlara əsaslanan gəzən robotlar hazırlanıb. Lakin Kanadanın McGill Universitetindən professor Çanhonq Cao və komandası fərqli bir yanaşma seçdi: onlar robot əvəzinə dişi ağcaqanadın iynəvari ağız hissəsini (proboskisini) ultradəqiq 3D printerdə başlıq (nozzle) kimi istifadə etdilər – və nəticə uğurlu oldu.
Niyə məhz ağcaqanad?
Cao-nun komandası əvvəlcə təbiətdəki müxtəlif “maye ötürmə başlıqları”nı araşdırdı: arı və əqrəb iynələri, ilan dişləri, qırqovul dırnaqları və s. Lakin bu strukturlar ya çox əyri, ya da impulsiv zəhər ötürmək üçün uyğunlaşdırılmışdı. Halbuki 3D çapda davamlı və sabit axın vacibdir.
Araşdırma nəticəsində məlum oldu ki, proboskislər – yəni bəzi həşəratların qan sormaq üçün istifadə etdiyi boruvari ağız orqanları – bu məqsədə daha uyğundur. Onlar düz, sərt və incə quruluşa malikdir. Seçim variantları arasında tse-tse milçəyi, qum milçəkləri, afidlər, taxtabiti, yırtıcı böcəklər və dişi ağcaqanadlar vardı. Qalib — ağcaqanad oldu.
Dişi ağcaqanadın proboskisi cəmi 20–30 mikron diametrdədir – bu, adi çap başlıqlarından xeyli nazikdir. Eyni zamanda sərt və möhkəmdir, yəni çap təzyiqlərinə dözə bilir. Bu texnologiya ilə süper incə və dəqiq 3D struktur çapları mümkün olur.
Dərc edildi:
05.12.2025
